Starogard Gdański – województwo, powiat i podstawowe fakty

Starogard Gdański w województwie pomorskim jest miastem oraz gminą miejską w powiecie starogardzkim. Leży nad Wierzycą, jest regionalnie uważany za stolicę Kociewia i nie należy go mylić ani z Gdańskiem, ani ze Stargardem w województwie zachodniopomorskim.^{[2] [3]}

W jakim województwie leży Starogard Gdański?

Starogard Gdański leży w województwie pomorskim i jest położony w powiecie starogardzkim. To pełna nazwa miasta, której warto używać w dokumentach, wyszukiwaniu połączeń czy ustalaniu adresu.^[2]

Nie należy skracać nazwy do samego „Starogard”, gdy kontekst nie jest jednoznaczny. Starogard Gdański to inne miasto niż Stargard, znajdujący się w województwie zachodniopomorskim. Różni je zarówno nazwa, jak i położenie administracyjne.^[2]

Starogard Gdański a powiat i gmina miejska

Miasto stanowi gminę miejską Starogard Gdański, należącą do powiatu starogardzkiego. Oznacza to, że dane odnoszone do gminy miejskiej — na przykład liczba mieszkańców lub powierzchnia — nie opisują automatycznie całego powiatu ani otaczającej miasto gminy wiejskiej.^[2]

Kod TERYT gminy miejskiej wynosi 221303, a w zapisie ewidencyjnym jednostka występuje jako „221303_1. Starogard Gdański”. To identyfikatory administracyjne, nie kody pocztowe. Gmina miejska obejmuje 34 obręby ewidencyjne, natomiast w rejestrze TERYT SIMC wskazano jedną miejscowość: Starogard Gdański.^[2]

Przy odczytywaniu danych warto rozróżnić trzy poziomy:

• miasto i gminę miejską Starogard Gdański — tę samą jednostkę samorządową w opisywanym zakresie;
• powiat starogardzki — większą jednostkę, której miasto jest częścią;
• gminę wiejską otaczającą miasto — odrębną od gminy miejskiej jednostkę administracyjną.

Czy Starogard Gdański leży na Kociewiu?

Tak, Starogard Gdański jest związany z Kociewiem. Materiał regionalny określa go jako miasto uważane za stolicę Kociewia. Jest to określenie historyczno-kulturowe i regionalne, a nie nazwa województwa, powiatu ani gminy.^[3]

Miasto leży nad rzeką Wierzycą. W praktyce można więc opisać jego położenie dwiema uzupełniającymi się informacjami: administracyjnie znajduje się w województwie pomorskim i powiecie starogardzkim, a regionalnie jest związane z Kociewiem.^{[2] [3]}

Ludność i powierzchnia Starogardu Gdańskiego

Według danych GUS za 2025 r., przytoczonych przez geoportal, gminę miejską Starogard Gdański zamieszkiwały 44 672 osoby. Powierzchnia tej jednostki wynosi 25,28 km², a podana gęstość zaludnienia to 1767 osób na km².^[2]

Te liczby dotyczą gminy miejskiej, dlatego nie powinny być przedstawiane jako liczba mieszkańców całego powiatu starogardzkiego. W zestawieniu opartym na serii GUS BDL najwyższą liczbę ludności odnotowano w 1997 r. — 50 751 osób. Geoportal wskazuje również spadek liczby mieszkańców o 7,3% w ciągu ostatnich 10 lat oraz o 11,9% względem 1995 r.^[2]

Podstawowe fakty historyczne i nazwa miasta

Nazwa „Starigrod” została odnotowana w 1198 r. w dokumencie księcia pomorskiego Grzymisława. To historyczne źródło nazwy, które należy odróżniać od współczesnych danych o gminie, powiecie i województwie.^[3]

W 1348 r. wielki mistrz Henryk IV Dusemer nadał Starogardowi prawa miejskie. Krótki kontekst dziejowy pomaga rozpoznać, dlaczego miasto ma własną, starszą tożsamość regionalną, ale nie zmienia jego obecnego położenia w województwie pomorskim.^{[2] [3]}